Ĉe la piedo de la monto Hengshan mi devis levi la kapon por trovi la Pendantan Templon (Xuankong-templo). Ĝiaj lignaj haloj formis mallarĝan linion laŭ la klifo. Vizitantoj moviĝis malrapide sur la pasejoj, kun roko unuflanke kaj malfermita valo sub ili. Mi timas altecon. Kiam mi unuafoje vizitis la lokon du jarojn antaŭe, mi ne havis la kuraĝon atingi la plej altan parton tiam malfermitan al vizitantoj. La krutaj ŝtuparoj kaj malfermitaj pasejoj sufiĉis por haltigi min. Ĉi-foje la templo aspektis same malfirma kiel en mia memoro. Mi ankoraŭ estis nervoza, sed ankaŭ pli scivolema. Kiel ligna templo povis resti sur tiu klifo dum pli ol 1 500 jaroj? La rakontoj de nia gvidisto donis al mi la kialon.

La Pendanta Templo vidata de malproksime, alkroĉita al la klifo

Prunti forton de la monto

La Pendanta Templo etendiĝas horizontale laŭ la klifo proksime de la monto Hengshan en la gubernio Hunyuan, norda Shanxi. Ĝiaj haloj, kavernoj kaj pavilonoj okupas la mallarĝan spacon inter roko kaj aero. Rigardante supren el la valo, mi supozis, ke la templo ripozas sur vico de maldikaj lignaj fostoj. Ili ŝajnis tro malfortaj por subteni la halojn supre. Tio verŝajne estis unu el la kialoj, pro kiuj mi ne kuraĝis iri pli alten dum mia antaŭa vizito.

Sed ĉi-foje, la gvidisto korektis mian impreson. La fostoj estas nur parto de pli granda struktura sistemo. Horizontalaj lignaj traboj penetras profunde en truojn faritajn en la klifo, tiel ke granda parto de ilia longo restas kaŝita interne de la roko. La templo ne simple staras antaŭ la monto. Parto de ĝi kuŝas ene de la monto. Nur tiam mi rimarkis, kiel la natura roka kavaĵo protektas la halojn. La superpendanta klifo funkcias kvazaŭ tegmento, reduktante la efikon de pluvo, forta vento kaj longaj horoj de rekta sunlumo. La konstruintoj transformis la malfacilaĵojn de la loko en protekton.

La Pendanta Templo vidata de malsupre kun oraj aŭtunaj folioj

Mi sentis tiun rilaton dum mi moviĝis tra la templo. En unu momento la roko estis preskaŭ ĉe mia ŝultro; en la sekva, pordo malfermiĝis super la valo. Iuj spacoj sentigis sin kiel lignaj haloj, aliaj kondukis rekte en kavernojn. Plurfoje mi tenis la balustradon kaj atendis, ke la homoj antaŭ mi moviĝu. Sed la scivolemo jam fariĝis pli forta ol la timo. Mi volis vidi, kiel la sekva halo kuniĝis kun la klifo kaj kien kondukos la sekva pasejo. Antaŭ ol konscii, mi atingis la plej altajn partojn malfermitajn al vizitantoj. En unu halo Ŝakjamunio, Laozi kaj Konfuceo dividas la saman spacon -- budhismo, taoismo kaj konfuceismo sub unu tegmento. Kiel vjetnama vizitanto, mi trovis tion surprize familiara. Vjetnamio havas propran tradicion de la "unueco de la Tri Instruoj", kvankam la tri tradicioj evoluis malsame en la du landoj.

La skulptaĵgrupo en la Halo de la Tri Instruoj de la Pendanta Templo

Starante en ligna templo, kiu alkroĉiĝis al la klifo dum pli ol 1 500 jaroj, alia demando nature aperis: nun kiel konservi ĝin tie? Ekde aprilo distribuita fibrooptika sistemo monitoras etajn vibradojn, inkluzive de tiuj kaŭzitaj de vizitantoj, dum infraruĝa detektado helpas frue identigi riskojn de fajro. La monitorada teknologio estas nova, sed ĝi ne anstataŭas tradician konservadon. Kiam interveno necesas, specialistoj pri kultura heredaĵo taksas la riparojn kun la celo konservi kiel eble plej multe de la historia strukturo.

Post la malsupreniro mi surmetis okulvitrojn de miksita realo. Cifereca tavolo aperis super la vera klifo, montrante trabojn malaperantajn en la rokon kaj halojn ligitajn laŭ la montoflanko. Ĝi ne povis reprodukti la senton stari super la valo. Anstataŭe ĝi montris al mi tion, kion miaj okuloj ne povis atingi. Kiam mi demetis la okulvitrojn, mi jam ne plu rigardis la maldikajn fostojn. Mi rigardis la monton malantaŭ ili.

La vojaĝo poste kondukis min for de la klifo kaj trans la malfermitan pejzaĝon de norda Shanxi. La sekva konstruaĵo ne havis monton por ĝin subteni. Sed antaŭ ol vidi ĝin sub la pluvo, mi jam estis "grimpinta" ĝin.

Stari per moviĝo

Mia unua supreniro en la Ligna Pagodo de Yingxian okazis en cifereca merg-spaco. Neniu okulvitro estis bezonata. Bildoj plenigis la murojn dum filmo kondukis min de la dua ĝis la kvina etaĝo. Mi trapasis virtualajn ŝtuparojn, budhismajn statuojn, surskribojn kaj lignajn apogilojn. La supraj etaĝoj estas fermitaj al vizitantoj jam de pli ol jardeko, sed dum preskaŭ dudek minutoj ili ŝajnis denove malfermitaj. La plej memorinda bildo ne estis statuo, sed grupo de tri kolonoj sur la dua etaĝo. La cifereca rekonstruaĵo montris ilin kliniĝantajn de sudokcidento al nordoriento. Por la unua fojo la aĝo de la pagodo aperis al mi ne kiel nombro, sed kiel fizika stato. Mi foriris de tie kun forta deziro vidi la veran konstruaĵon.

Sceno el la mergiga 3D-sperto ĉe la Ligna Pagodo de Yingxian

Kiam mi alvenis en Yingxian, pluvis. La ĉielo estis griza, kaj de malproksime la supra parto de la pagodo aspektis iom malklara. Ju pli mi alproksimiĝis, des pli klare ĝiaj kvin videblaj etaĝoj leviĝis super la ĉirkaŭaj tegmentoj. La pluvo mallumigis la lignon kaj donis al la ripetaj linioj de la tegmentorandoj trankvilan pezon. Konstruita en 1056 en Liao-dinastio, ĝi estas la plej malnova kaj plej alta ankoraŭ staranta ligna pagodo en la mondo. Sed post mia cifereca supreniro, plej interesis min tio, kion mi ne povis vidi. Nur la teretaĝo estis malfermita. Vizitantoj amasiĝis ĉirkaŭ la centra Budho kaj malrapide moviĝis inter la lignaj kolonoj. Mi restis proksime al nia gvidisto, penante aŭdi ŝiajn vortojn super la voĉoj ĉirkaŭ ni. En la cifereca spaco mi libere "moviĝis" tra malplenaj koridoroj. En la reala pagodo la homamaso portis min antaŭen. Mi serĉis detalojn, kiujn mi vidis sur la ekrano: la apogilojn super la kolonoj, la ligojn inter traboj kaj la pli malhelajn spacojn kondukantajn al la fermitaj etaĝoj.

La granda statuo de Ŝakjamunio en la Ligna Pagodo de Yingxian

De ekstere la pagodo ŝajnas havi kvin etaĝojn, sed kvar aliaj estas kaŝitaj interne, do entute estas naŭ. Ene miaj okuloj unue iris supren, al la vicoj de dougong -- interplektitaj lignaj apogiloj sub la tegmentorandoj. Sed nia gvidisto direktis mian atenton malsupren, al la loko, kie la kolonoj renkontas siajn ŝtonajn bazojn. La lignaj kolonoj ripozas sur ŝtono anstataŭ esti rigide fiksitaj al ĝi. La lignaj juntoj kaj apogiloj pli alte en la turo ankaŭ permesas iom da moviĝo. Tiu fleksebleco helpas sorbi kaj distribui fortojn. Neniu sola elemento klarigas, kiel la pagodo travivis preskaŭ mil jarojn. Ĝia stabileco venas de la maniero, laŭ kiu la tuta ligna sistemo laboras kune. La pagodo eltenis ne per absoluta senmoveblo, sed per la kapablo moviĝi sen fali. Kiam mi eliris, ankoraŭ pluvis. La pagodo leviĝis super la tegmentoj de Yingxian, kaj ĝiaj supraj etaĝoj denove restis ekster mia vido.

La Ligna Pagodo de Yingxian leviĝanta super la urbo en pluva posttagmezo

Ĉe la Pendanta Templo, teknologio montris al mi trabojn kaŝitajn en monto. En Yingxian ĝi kondukis min en etaĝojn nun kaŝitajn al vizitantoj. En ambaŭ lokoj, tio, kio tenis la konstruaĵojn starantaj, ne ĉiam estis videbla. La ciferecaj spertoj montris al mi, kien rigardi. La realaj konstruaĵoj donis al tiuj bildoj pezon, skalon kaj senton de tempo. Scii pri kaŝitaj traboj, moviĝemaj juntoj kaj klinitaj kolonoj ne igis tiujn antikvajn konstruaĵojn aspekti pli malfortaj. Ĝi simple igis min rigardi ilin pli longe, antaŭ ol mi sekvis la aliajn vizitantojn reen en la pluvon.

Verkis kaj fotis: Bui Hai Mung

Facebook: Ĉina Fokuso / China Focus - Esperanto

Twitter: El Popola Chinio

WeChat: Skani la du-dimensian kodon por legi EPĈ en WeChat